Samen bouwen aan een duurzame toekomst
Antwerpen wil minder CO₂ uitstoten en de stad voorbereiden op een duurzame toekomst. Een belangrijke stap daarbij is de uitbouw van een groot warmtenet: een slim netwerk van ondergrondse buizen dat warmte verdeelt naar bedrijven, publieke gebouwen en woningen.
In plaats van elk gebouw met een aparte gasketel te verwarmen, komt de warmte van duurzame bronnen, zoals restwarmte van fabrieken of waterzuiveringsinstallaties. Daardoor daalt de CO₂-uitstoot aanzienlijk en wordt de stad minder afhankelijk van gas en stookolie.
Waarom een warmtenet?
Duurzaam
Ongeveer 75% van het energieverbruik in een woning gaat naar verwarming en warm water. In Antwerpen gebeurt dat vandaag bijna altijd met aardgas of zelfs stookolie, wat voor een hoge CO₂-uitstoot zorgt. Met warmtenetten wil de stad tegen 2030 elk jaar 71.000 ton CO₂ besparen. Dat komt overeen met een jaarlijkse warmtevraag van zo’n 30.000 woningen. De warmtenetten zijn een belangrijke stap om de klimaatdoelstellingen van de stad te behalen.
Om snel veel impact te maken, ligt de focus eerst op grote en middelgrote gebouwen aansluiten, zoals appartementsgebouwen, scholen, ziekenhuizen, grote kantoren en publieke (historische) gebouwen. Na 2030 kan het warmtenet stap voor stap verder uitbreiden.
Lokaal
Antwerpen heeft een unieke troef: de haven. Daar gaat enorm veel warmte verloren bij industriële processen. Die restwarmte kunnen we hergebruiken om gebouwen te verwarmen. Ook telt Antwerpen enkele waterzuiveringsinstallaties die duurzame bronnen kunnen zijn voor het warmtenet.
Veilig
Die lokale warmte maakt de stad minder afhankelijk van andere landen. Er is immers minder gas en stookolie nodig is, zonder dat het elektriciteitsnet verder belast wordt.
Beschermde prijs
Het stedelijke reglement beschermt zowel de bouwer van het warmtenet als de bewoners die het gebruiken. Zo krijgt de bouwer meer zekerheid om te investeren, en betaalt wie aansluit nooit meer dan voor een warmtepomp – het duurzame alternatief.
In tegenstelling tot gasprijzen, die schommelen onder geopolitieke spanningen, heeft een warmtenet een stabiele prijs. Op Fluvius vind je alle tarieven. Fluvius brengt de aansluiting en warmtewisselaar tot in je woning. Check antwerpenrenoveert.be voor alle info over duurzaam bouwen en verbouwen in de stad of bezoek het Ecohuis.
Voor sociale woningen zijn warmtenetten dé manier om te verduurzamen in de stad.
Wat gebeurt er?
Een warmtenet bestaat uit een uitgebreid netwerk van goed geïsoleerde ondergrondse leidingen, die warm water van de bron naar de gebruiker brengen.
Op basis van de Roadmap 2030 werkt de stad stap voor stap mee aan een stadsbreed warmtenet.
Warmtenet Antwerpen-Noord
- Het net van Antwerpen-Noord maakt gebruik van restwarmte van afvalverwerker Indaver.
- Sinds begin 2024 wordt die restwarmte al gebruikt in het productieproces van mouterij Boortmalt. Indaver en Port of Antwerp-Bruges bouwden samen het eerste, industriële, deel van het pijpleidingentraject van dit Warmtenetwerk Antwerpen-Noord. Dat loopt tot aan het residentiële warmtenet van netbeheerder Fluvius.
- Fluvius trekt het warmtenet via de kmo-zone in Luithagen en de Noorderlaan verder naar de wijk Rozemaai, en daarna ook naar de wijk Luchtbal. In die wijken zullen in eerste instantie de grote gebruikers aansluiten: zo’n 3800 sociale wooneenheden van Woonhaven, 8 scholen en het nieuwe gebouw voor de operationele stadsdiensten op de Havanasite.
- Eind 2026 kunnen de eerste aansluitingen gebeuren. Aan het volledige warmtenet inclusief Luchtbal wordt nog tot het najaar van 2028 gewerkt. Meer info op www.fluvius.be/antwerpen-noord.
Zuidelijk warmtenet
- Voor het zuidelijke warmtenet (delen van Hoboken, Kiel, Wilrijk en Nieuw Zuid) was een onderzoek naar alternatieve warmtebronnen nodig. Wanneer het zuidelijke warmtenet voltooid is, gaat het om een jaarlijkse besparing van bijna 15 kiloton CO₂.
- Het onderzoek hield verschillende scenario’s tegen het licht. Daarbij werden telkens zowel de technische haalbaarheid als de investerings- en exploitatiekosten in kaart gebracht.
- De conclusie is dat het economisch interessant en duurzaam is om de warmte van de ISVAG-installatie te gebruiken. De stad zorgt voor zoveel mogelijk warmtebronnen die op het warmtenet Antwerpen-Zuid aansluiten. Zolang de huidige ISVAG-installatie operationeel is, wordt deze aangesloten. De rioolwaterzuiveringsinstallaties van Aartselaar en Kielsbroek en een industriële warmtebron zullen eveneens voor warmte zorgen. Daarnaast bevestigt het onderzoek dat een koppeling tussen de warmtenetten in Wilrijk, Hoboken, Kiel en Nieuw Zuid technisch haalbaar is en duidelijke voordelen biedt, zoals flexibiliteit, leveringszekerheid en efficiëntie. Daarom besliste stad Antwerpen om de ontbrekende schakels in het zuidelijke warmtenet, dat loopt van het bedrijventerrein Hof ter Beke tot Nieuw Zuid, versneld aan te leggen tegen 2027. Met de combinatie van de verschillende bronnen en zones is deze oplossing kostenefficiënt en robuust.
Waar wil de stad nog warmtenetten?
Ook op Linkeroever, in het centrum van Antwerpen, Dam en Slachthuisbuurt werkt de stad aan warmtenetten. Voor die zones werd in maart 2025 een beheersovereenkomst afgesloten met Fluvius om er warmtenetten te realiseren. Er is nog geen concrete timing voor de aanleg gekend.