Kipdorpsite

2019
Kipdorpsite wordt geopend voor het publiek

Een deel van de Kipdorpbrug, -muur en -bastion zullen permanent zichtbaar blijven na de werken aan de Noorderlijn. U zal deze kunnen zien vanuit de tram of langs de site.

24 november 2018
Publieksweekend Kipdorpsite werd laureaat voor de Provinciale Erfgoedprijs

Op 24 november 2018 wordt voor de eerste keer de nieuwe Provinciale Erfgoedprijs uitgereikt. Met deze prijs focust de provincie op het onroerend erfgoed en wordt een organisatie of initiatief bekroond dat het rijke onroerend erfgoedverleden aan een ruim publiek bekend maakt. De stad Antwerpen heeft het publieksweekend van de Kipdorpsite van 10 en 11 februari 2018 ingediend en wordt laureaat. De jury looft de sterk sensibiliserende kracht van het evenement, zowel naar het grote publiek als naar de betrokken beleidsmakers. De prijs van 5000 euro gaat integraal naar onze publiekswerking.

De eerste prijs ging naar Mariadomein in de wijk Rustoord-Kaart in Brasschaat. Ook de erfgoedcel van de Noorderkempen werd beloond met het onderzoek en de tentoonstelling van de archeologische vondsten 'Het mysterie van de urne/ Alles uit de kast'.  Meer info

12 september 2018
700 jaar oude Kipdorppoort wordt onderzocht

Op 12 september 2018 kwamen de fundamenten van de middeleeuwse Kipdorppoort terug aan het licht ter hoogte van de Italiëlei en de Kipdorpbrug. Het gaat om restanten van een gebouw dat dateert uit het begin van de 14de eeuw. De stad brengt hiermee een goed bewaard deel van deze belangrijke toegangspoort tot de middeleeuwse stad in kaart. Tramreizigers konden de archeologische vondst van dichtbij bekijken.

Wat was even zichtbaar? Een grote ronde toren, een kleinere traptoren met binnenruimten en een gedeelte van de toegangsbrug van het middeleeuwse poortcomplex werd teruggevonden. Ze geven een unieke kijk op de middeleeuwse stadstoegang aan Kipdorp. Alhoewel het poortcomplex naar middeleeuwse maatstaven indrukwekkend was, laat het schaalverschil met de latere 16de-eeuwse omwalling zich duidelijk voelen.

Na de afbraak van de omwalling werd op deze plaats in 1884 een standbeeld opgericht ter herinnering aan de Franse Furie, die zich hier in 1583 afspeelde. Ook de fundering van dit gedenkteken is tijdens het lopende onderzoek aangetroffen.

4 augustus 2018
Felixatelier tijdens de museumnacht 2018

Op zaterdag 4 augustus 2018 nam het Felixatelier deel aan de Museumnacht in Antwerpen.

Lees meer
maart 2018
Grondstalen uit de grachtlaag worden gezeefd

De grondstalen van de gracht die in januari en februari werden verzameld, worden nu gezeefd. Zo komen kleine vondsten toch nog aan het licht, zoals knikkers, muntjes, leersnippers, kraaltjes, musketkogels, kleipijpjes en andere voorwerpen. Weetje: een grondstaal is een grote zak met 1 kubieke meter aarde en vondsten. 

10 en 11 februari 2018
Publieksweekend Kipdorpsite februari

11 000 bezoekers namen deel aan het publieksweekend op zaterdag 10 en zondag 11 februari 2018.

Lees meer
januari - februari 2018
Onderzoek van de gracht rond de Kipdorpbrug

In de winter van 2018 werd de gracht rond de Kipdorpbrug tot op het diepste niveau uitgegraven. De puinlagen rondom brug en bastion werden verwijderd tot op het niveau van de oude grachtlaag. De talrijke vondsten in de grachtlaag werden onderzocht en verzameld door de archeologen.

1 oktober 2017
Publieksweekend Kipdorpsite oktober

Kipdorp uitnodiging

Lees meer
september 2017
Start opgraven van de Kipdorpsite

In september 2017 start na de verschillende vooronderzoeken de opgraving van de Kipdorpsite. 

4 september 2017
Kipdorpbrug komt terug aan het licht

Deze brug aan de historische Kipdorppoort is 90 meter lang en 7 meter breed. De Kipdorpbrug ligt onder de Leien tussen de huidige straat met die naam en de Franklin Rooseveltplaats. De resten worden later permanent zichtbaar.

2012
Vooronderzoek Kipdorpsite

De plannen voor de Noorderlijn liggen op tafel. Van bij het begin wordt het archeologisch onderzoek mee in de planning opgenomen. Het voorzonderzoek in 2012 wees uit dat de Kipdorpsite zich nog in een goede staat bevindt. Er wordt beslist dat het geïntegreerd wordt in het nieuwe Operaplein. 

Voor het vooronderzoek werden er diepe schachten gegraven om de de opbouw, bewaringstoestand en locatie van de vestingmuur verder onder te onderzoeken.

17 januari 1583
Kipdorpbrug is het strijdtoneel van de Franse Furie en de Val van Antwerpen

In de late 16de eeuw is de stad in handen van de Calvinistische Willem van Oranje. Hij sloot in1581 een bondgenootschap met de Franse hertog van Anjou. Samen zouden  ze de stad verdedigen tegen een Spaanse belegering. Maar in een poging om zijn macht uit te breiden, wilde de hertog de stad bij verrassing innemen, om ze onder zijn gezag te brengen.

Op 17 januari 1583 stond  een Frans garnizoen voor de Kipdorppoort. Maar het plan lekte uit en de Antwerpenaren waren voorbereid. Er volgde een bloedig gevecht tussen de troepen en de Antwerpse burgers ‘waar de lijken hoopen vormden van meer dan twee meters hoog’. Vele burgers en Franse soldaten en edellieden werden gedood  of verdronken in de gracht. Na zijn nederlaag trokken de hertog en zijn legers uit de stad.

Dit volksverzet betekende het einde van de Franse steun voor de Nederlandse opstand tegen de Spaanse overheersing. Deze mislukte alliantie opende de weg naar de herovering door Farnese in augustus 1585. Die ‘Val van Antwerpen’ wordt vaak gezien als de definitieve scheiding tussen noord en zuid. De Zuidelijke Nederlanden bleven onder het bewind van een landvoogd die door de koning van Spanje benoemd werd. Het katholicisme bleef hier de enige toegestane godsdienst. In de Noordelijke Nederlanden werd dit het protestantisme. De binnenzijde van de Kipdorppoort werd rond 1600 vernieuwd als herdenking aan deze overwinning.

1543
Bouw van de Kipdorppoort

Voor de bouw van de nieuwe Kipdorppoort sloot de stad een contract met Gilbert van Schoonbeke, aannemer, projectontwikkelaar avant-la-lettre. Tussen 1543-1548 werd gestart met de bouw. De laat-middeleeuwse voorloper met ronde torens werd deels opgenomen in het nieuwe poortgebouw in Renaissancestijl. Deze monumentale toegang werd verdedigd door een bastion (1549-1551) en was toegankelijk via een brug (1552-1553)  over de stadsgracht. Het is de uitvalsweg naar de Kempen en Noord-Brabant. Langs deze poort konden burgers, handelaars en notabelen via de landrug ‘Eyendijk’, nu de Turnhoutsebaan, de stad in. De Kipdorppoort was in de winter geopend van 5 uur 30 tot 22 uur, in de zomer van 3 uur 30 tot 23 uur. Nadien ging de poort onherroepelijk dicht en moesten laatkomers buiten de stadswallen overnachten.

1223
Kipdorp, een oud gehucht in het Middeleeuwse Antwerpen

Kipdorp was een oud gehucht ten oosten van de Wijngaardpoort (aan het einde van de huidige straat Kipdorp), die later de Binnenste Kipdorppoort genoemd werd. Het gehucht werd een eerste keer vermeld in 1223. Bij archeologisch onderzoek zijn sporen van pre-stedelijke bewoning (voor 1221) gevonden. Bij de vierde stadsuitbreiding (1314-1410) kwam deze wijk binnen de stad te liggen.

Het woord ‘kip’ verwijst naar een ‘kleine verhoging’. In de buurt van Kipdorp lag een hoger gelegen zandrug. In deze omgeving wordt een Nieuwe Kipdorppoort gebouwd, één van de vijf toegangen tot de stad Spaanse Omwalling.

Wij gebruiken cookies om de gebruikservaring te verbeteren. Lees meer