Kipdorpsite

Opgraving oude stadspoort

700 jaar oude stadspoort aan Kipdorp blootgelegd

Antwerpse stadsarcheologen ontdekten bij de Noorderlijn-werken middeleeuwse resten op het kruispunt van de Italiëlei en de Kipdorpbrug. Het gaat om de noordelijke vleugel van de middeleeuwse Kipdorppoort, meer bepaald de centrale poortdoorgang en een stuk van de toegangsbrug. Deze poort is ruim 700 jaar oud en maakte deel uit van de voorganger van de Spaanse omwalling. 

Op de Kipdorpsite worden nieuwe rioleringen aangelegd. In het kader daarvan vond eerst een archeologisch onderzoek plaats. Daarbij legden de archeologen deze week de noordelijke poortvleugel van de middeleeuwse Kipdorppoort en een gedeelte van de poortdoorgang vrij. Deze poort werd in de 16de-eeuw gedeeltelijk afgebroken voor de bouw van de Renaissancepoort van de Spaanse omwalling. 

Monumentale afwerking en degelijk vakmanschap

De stadspoort was opgetrokken in baksteen, maar aan de buitenzijde bekleed met een laag natuursteen. Het poortcomplex bestond uit een centrale doorgang, geflankeerd voor twee vleugels. Elke vleugel omvatte een grotere toren, verschillende kamers en een traptoren. Vóór de poort lag een versterkte toegangsbrug over de stadsgracht. 

Volgende resten zijn zichtbaar: een zijde van de toegangsbrug, de fundamenten van de toren, en de poortdoorgang met elementen van het deurportaal. Achter de ronde toren werden ook tegelvloertjes van verschillende kamers vrijgelegd. Ook een dieper gedeelte van de toren en de brug is nu zichtbaar. Voor het  eerst liggen ook enkele funderingsmuren van de 16de-eeuwse poort vrij, die tegen de middeleeuwse poort was aangebouwd.

Het poortcomplex is naar middeleeuwse maatstaven indrukwekkend, de resten getuigen van een monumentale afwerking en degelijk vakmanschap. Toch is een groot schaalverschil merkbaar met de latere 16de-eeuwse omwalling. 

Bezoekers welkom op 11 en 12 mei

Het onderzoek aan de middeleeuwse poort duurt enkele dagen. Daarna worden de resten zorgvuldig afgedekt en gaan de werkzaamheden aan de nutsleidingen en de wegenis verder. De poort kan daarom dus niet geïntegreerd worden in de nieuwe aanleg. In het weekend van 11 en 12 mei wordt voor bezoekers een uitsprong in de werfzone gemaakt, zodat het publiek een  betere kijk krijgt op deze resten van de middeleeuwse stadsversterking.

Deel van vierde stadsuitbreiding

De middeleeuwse Kipdorppoort maakte deel uit van de vierde stadsuitbreiding die tot stand kwam in de loop van de 14de eeuw. Historische bronnen vermelden het jaar 1314 als bouwdatum voor de poort. De stad reikte aan oostelijke zijde tot aan de huidige Leien en nieuwe stadsmuren en poorten verschenen op dit tracé. Het is eerder uitzonderlijk dat sporen van de laatmiddeleeuwse versterkingen aan het licht komen. De middeleeuwse muren werden immers allemaal afgebroken in functie van de Spaanse omwalling.

In het midden van de 16de eeuw werd daarbij ook de noordelijke poortvleugel van de Kipdorppoort volledig afgebroken. De zuidelijke poortvleugel daarentegen werd geïntegreerd in de nieuwe Renaissancepoort. Het geheel vormde een imposant complex, maar werd bij de afbraak van de omwalling op het einde van de 19de eeuw mee gesloopt.

Toekomst

De volledige middeleeuwse Kipdorppoort is nu onderzocht en blijft grotendeels ondergronds bewaard. De resten van de zuidelijke poortvleugel werden in september 2018 blootgelegd en liggen momenteel onder de nieuwe trambedding. Alle puzzelstukken waren bij deze opgravingen van belang. Met het aanvullende onderzoek heeft de middeleeuwse poort opnieuw enkele geheimen van haar opbouw prijs gegeven. 
 

Wij gebruiken cookies om de gebruikservaring te verbeteren. Lees meer