Het Schoonste Gebouw 2019

Lucid

De monumentenprijs van de stad Antwerpen

Dat Antwerpen zo’n mooie stad is, is voor een groot deel te danken aan de prachtige gebouwen die ze rijk is. Maar net zo goed aan de talloze eigenaars, architecten, bouwheren en andere partijen die ervoor zorgen dat het erfgoed niet alleen bewaard blijft, maar ook mag schitteren. Deze mensen verdienen een prijs … en die kunnen ze krijgen met ‘Het Schoonste Gebouw’.

In 2019 vindt de wedstrijd voor de derde keer plaats. Naast een plaats in de eregalerij, krijgt de winnaar 4.000 euro van de vakjury en 4.000 euro van de publieksjury. Wie stemt, maakt kans op een overnachting in hotel Franq, een Antwerps hotel met erfgoedwaarde. De stemming is afgelopen op 9 september.  Op 23 september worden de winnaars van Het Schoonste Gebouw 2019 bekend gemaakt.

 

De vijf van 2019

 

1. Stokers

Identikit

Naam: Stokers, co-working: a space to work, connect & meet
Plaats: Artsen Zonder Grenzenstraat 31, 2018 Antwerpen
Architect: ANVERSA architecture & development
Bouwheer: Stokers nv
Bouwjaar: 1899-1900
Renovatiejaar: 2015-2018

In 1899 start de bouw van het Militair Hospitaal volgens de laatste nieuwe technieken. Een stookplaats met een vernuftig verwarmingssysteem om de ziekenzalen op temperatuur te houden is er daar één van. De stookplaats ligt in het midden van de site achter de kapel. Bij de herbestemming van ’t Groen Kwartier blijkt een goede invulling voor deze plek een moeilijke opgave. De stookplaats is een beschermd monument. In 2015 beslissen de opdrachtgevers om van het stookgebouw een co-working te maken voor zo’n 75 creatievelingen.

Tezelfdertijd moet het gebouw ook dienen als buurt- en ontmoetingsplek of om evenementen te organiseren. Een herbestemming die naadloos aansluit bij de noden van de nieuwe wijk. De restauratie wordt met grote zorg uitgevoerd, waarbij het monumentale karakter en de authentieke waarde zoveel mogelijk bewaard blijven. De architecten kiezen voor complexere technieken zoals het waterdicht maken van het gebouw langs de buitenzijde, om het originele metselwerk langs de binnenzijde intact  te houden. De elegante dakconstructie en gerestaureerde lichtstraat zetten de industriële uitstraling in de verf.

De ontwerpers respecteren de originele zichtlijnen en volumes, die een grote impact hebben op de beleving van de plek. De moderne architecturale toevoegingen zijn omkeerbaar, een duurzaam voorbeeld.

 

2. August

Identikit

Naam: August
Plaats: Jules Bordetstraat 5, 2018 Antwerpen
Architect: Vincent Van Duysen architects/Callebaut-architecten
Bouwheer: Nv Kloosterkwartier
Bouwjaar: 1899-1910
Renovatiejaar: 2017-2019

Het Augustinessenklooster wordt in 1899 gebouwd als onderdeel van het Militair Hospitaal. De 110  hospitaalzusters verblijven in het besloten klooster en verzorgen de soldaten in het hospitaal. Het gebouw is een vrij onopvallend en gesloten geheel, met tuin en kapel aan de rand van het domein. Bij de herbestemming is de toestand van het complex erg bouwvallig. Het klooster is beschermd als monument.

Geïnspireerd op het kloosterleven volgen de hotelgasten, net als de zusters voordien, een parcours van toenemende rust, van het  publieke onthaal naar de beslotenheid van de hotelkamers. Het onthaal knipoogt naar de glazen luifels van de terrassen van de ziekenhuispaviljoens. De drie tuinen zijn opengesteld en evoceren de rust van weleer en ook voor de kleuren wordt teruggegrepen naar de originele tinten. Twee  van de sober ingerichte kamers hebben 
dezelfde afmetingen als de oorspronkelijke kloostercellen. De architecten tonen aan dat de gelaagde geschiedenis van een complex richtinggevend kan zijn bij een hedendaagse invulling. 

 

3. Noordpoort

Identikit

Naam: Noordpoort
Plaats: Dambruggestraat 336, 2060 Antwerpen
Concept: Jelle Vander Mynsbrugge
Interieur: Kasper Smets
Bouwheer: Noordpoort bvba
Bouwjaar: 1923
Renovatiejaar: 2018-2019

Noordpoort ligt in de Dambruggestraat in Antwerpen-Noord waar op het einde van de 19de eeuw verschillende Naties of havenbedrijven gevestigd zijn. In 1923 verkoopt de Hout Natie de grond aan de Compagnie Électrique Anversoise (CEA) die er een ‘onderstation voor elektriciteitsbedeling’ laat bouwen. Het gebouw heeft geen erfgoedstatuut. Toch kiezen de eigenaars ervoor om het pand met zoveel mogelijk respect voor de erfgoedwaarde te restaureren en een nieuwe invulling te geven als co-working en ontmoetingsplek voor de buurt. 

Het complex bestaat uit een voorbouw met een grote poort en daarboven kantoorruimte, een laad- en loszone en achteraan het hoofdvolume met de transformatorzalen en een kelderruimte voor de accumulatorenbatterijen. Elk van deze plekken is nog terug te vinden in de co-working en heeft een nieuwe functie gekregen als ontmoetingsruimte, werkplek evenementenlocatie, vergadertuin,... .

Bij de restauratie wordt de geschiedenis als uitgangspunt genomen en worden de originele elementen zoveel mogelijk opgeknapt en behouden. Voorbeelden zijn de voorgevel in lichtgele baksteen, de lichtkoepels in de transformatorzalen en de kabelgoten in de kelder, die zijn omgevormd tot binnenvijvers. 


4. Woning Peeters

Identikit

Naam: Woning Peeters
Plaats: Ter Rivierenlaan 55, 2100 Deurne
Architect: Gaston Eysselinck
Restauratie: Yves De Bont
Bouwheer: De heer en mevrouw De Bont-Jacobs
Bouwjaar: 1932-1933
Renovatiejaar: 2014-2015
 

Aan de Ter Rivierenlaan in Deurne staat de radicaal modernistische woning die Gaston Eysselinck in 1932 ontwierp voor de familie Peeters-Ceurvels. De  architect inspireerde zich voor het hoekpand op het Maison Citrohan van Le Corbusier. De latere eigenaars hebben een  aantal typerende modernistische elementen verwijderd, al naargelang de functionele noden. De woning is beschermd als monument.

De huidige bewoners brachten het modernisme terug tot leven en restaureerden het gebouw volgens de oorspronkelijke plannen. Ze maakten de structurele veranderingen ongedaan. De woning telt terug drie terrassen: één aan de keuken, een dakterras en een solarium. De originele kleuren zijn terug aangebracht, de ingemaakte kasten werden gerestaureerd of herbouwd naar oorspronkelijk model.

De toegevoegde interieurelementen zijn met de grootste zorg uitgekozen. Dit project toont de ware aard van het modernisme.

 

5. Ensemble Ernest Stordiau

Identikit

Naam: Ensemble Ernest Stordiau
Plaats: Stierstraat 8 en 16, 2018 Antwerpen
Architect: Ernest Stordiau
Restauratie: Bonnie van der Burgh
Bouwheer: Bonnie van der Burgh, Willem Wouters, Rita
Van Sant en Robert Segers
Bouwjaar: 1896
Renovatiejaar: 2012-2018

In 1896 zet de bouwmaatschappij SA pour la Construction de Maisons Bourgeoises de Antwerpse architect Ernest Stordiau aan het werk in de wijk Zurenborg. Hij krijgt de opdracht om vijf woningen in zijn kenmerkende neo-Florentijnse stijl te ontwerpen. De twee uiterste woningen (nr 8 en 16) van dit symmetrisch opgebouwd geheel zijn identiek. Ze zijn bekleed met faiencetegels. 750 vlakke tegels in verschillende tinten bruin en roodbruin worden afgewisseld met 750 reliëftegels met de afbeelding van een salamander. Het ensemble is erkend als beschermd monument. In de loop der jaren zijn de tegels beschadigd door vorst. In 2012 besluiten de twee eigenaars van de woningen om de restauratie samen aan te pakken. Ze willen zo dicht mogelijk bij het origineel blijven.

Uiteindelijk beslissen ze om de volledige tegeltableaus te vervangen. Een lange zoektocht naar de juiste replica’s met oog voor detail, kwaliteit en de duurzaamheid van de tegels brengt in 2018 dit eindresultaat. Ook het houtwerk, smeedwerk, de natuursteen en ornamenten zoals de vrouwenhoofdmedaillons en slangmozaïeken zijn gerestaureerd zodat de twee gevels hun uitstraling hebben teruggekregen. De eigenaars vergroten door hun samenwerking, enthousiasme en doorzetting de uitstraling en kwaliteit van hun eigen woningen. Dit straalt niet alleen af op het ensemble, maar op de hele straat. 

 

Waarom dit project? 

De stad Antwerpen wil haar onroerend erfgoed in de kijker zetten en organiseert om de twee jaar de zoektocht naar Het Schoonste Gebouw. U denkt dan misschien spontaan aan de grote bekende monumenten, maar tal van woningen, winkels, kantoren en handelspanden hebben erfgoedwaarde. Ook naar deze minder in het oog springende projecten is de stad op zoek. De enige voorwaarde is dat ze de afgelopen vijf jaar gerestaureerd, herbestemd of gerenoveerd zijn. 

Wat gebeurt er?

De wedstrijd Het Schoonste Gebouw verloopt als volgt:

21 januari - 21 maart 2019: Oproep stel uw project kandidaat

Liefst 24 projecten werden ingediend. Een vakjury heeft hieruit vijf projecten genomineerd voor de publiekswedstrijd.

13 augustus – 9 september: Stem op uw favoriet 

Alle Antwerpenaars en geïnteresseerden kunnen hun stem geven aan één van de vijf genomineerden. Wie stemt maakt ook kans op een prijs.

23 september: bekendmaking van de winnaars

Op 23 september worden de winnaars bekend gemaakt tijdens de prijsuitreiking: een prijs van 4.000 euro voor de winnaar van de vakjury en van 4.000 euro voor de winnaar van de publieksjury.  Uit iedereen die een stem heeft uitgebracht worden vijf namen getrokken. Deze vijf winnen een verblijf in Hotel Franq en worden hiervan persoonlijk op de hoogte gebracht.   

Wie werkt er aan mee?

Het Schoonste Gebouw is een initiatief van de dienst monumentenzorg van de stad Antwerpen en heeft als voornaamste doel om de fierheid over het onroerend erfgoed van de stad te vergroten en om de mensen die zich hiervoor inzetten te belonen. 

De vakjury die de dossiers doorneemt in april bestaat uit de volgende leden:

  • Mevrouw Els Derycke, hoofd site-ontwikkeling bij Herita;
  • Mevrouw Inge Bertels, hoogleraar architectuurgeschiedenis aan de Universiteit Antwerpen;
  • Mevrouw Joke Buijs, hoofd monumentenzorg bij de stad Leuven;
  • De heer Joris Molenaar, restauratiearchitect en lid Welstandscommissie Rotterdam;
  • De heer Erik Müller, teamleider Monumentenwacht Vlaanderen en lid Vlaamse Commissie Onroerend Erfgoed.

De publieksjury is iedereen die een stem uitbrengt tot en met 9 september 2019.

Meer info

Wedstrijdreglement

 

 

Wij gebruiken cookies om de gebruikservaring te verbeteren. Lees meer