Het Koningin Astridplein werd voor het eerst aangelegd in 1904 en werd al snel een belangrijk mobiliteitsknooppunt. Doorheen de jaren veranderde het plein sterk, zowel op vlak van mobiliteitsaanbod, bebouwing, invulling en architectuur. De meest recente heraanleg gebeurde intussen zo'n 20 jaar geleden. Doordat het plein zo intensief en veelzijdig gebruikt wordt, is het tijd voor een grondige vernieuwing. Ontdek hieronder wat er zal gebeuren.
Stad Antwerpen, in samenwerking met water-link, de Lijn en de NMBS, koos voor ontwerpteam Bureau Bas Smets om de heraanleg van het Koningin Astridplein uit te werken. Vier ontwerpbureaus dienden in juni 2024 een wedstrijdontwerp in. Het voorgestelde ontwerp werd gekozen op basis van de kwaliteit van het concept en de visievorming. De resultaten van de bevolkingsbevraging worden meegegeven aan het ontwerpteam.
In juni 2026 keurde het college het conceptontwerp voor het plein goed. Het ontwerp wil er opnieuw een overzichtelijk, veilig en aantrekkelijk stadsplein van maken. Met meer ruimte voor groen, verblijf, ontmoeting en vlotte verplaatsingen. De volgende stap, het voorontwerp, wordt verwacht in het najaar van 2027.
Het nieuwe conceptontwerp pakt zowel het plein als de ondergrondse fietsenstalling aan.
Bovengronds ligt de focus op een duidelijk en kwalitatief ingericht plein. Het Astridplein wordt ingedeeld in drie duidelijke delen:
In het ontwerp zullen de gebruikersstromen op en rond het plein duidelijker georganiseerd worden. Zo verdwijnt de tramkeerlus van het plein, komt er een nieuwe autohelling vanaf de Carnotstraat naar de ondergrondse parking, en worden bestaande autohellingen omgevormd tot toegangen voor fietsers. Openbaar vervoer wordt gebundeld aan de noordzijde van het plein, zodat tram- en busgebruikers vlotter en comfortabeler kunnen overstappen.
Het vernieuwde Koningin Astridplein moet niet alleen beter functioneren als centrale mobiliteitsknoop in de stad, maar ook uitgroeien tot een aangenamere verblijfsplek. Het conceptontwerp voorziet meer groen, bijkomende bomen, meer ontharding en ruimte voor verkoeling. De centrale stedelijke tuin is een groenzone die duidelijk verwijst naar de historische bloementuin. Er komen 101 extra bomen ten opzichte van het huidige aantal en groen in verschillende groottes en formaten. De nieuw aangelegde padenstructuur nodigt uit tot flaneren tussen al dit moois.
Het voorplein aan het Centraal Station biedt dan weer ruimte voor evenementen maar ook voor zitgelegenheid, spel en ontmoeting. Er komt ook een nieuwe waterpartij die voor de nodige verkoeling en speelaanleiding zorgt tijdens warme dagen.
Ondergronds zal het volledige niveau -1 opnieuw worden ingericht als een duidelijke, comfortabele en veiligere fietsenstalling met doorgang naar het Centraal Station en premetrostations Astrid en Diamant. Reizigers en bezoekers zullen er veilig hun fiets of step kunnen achterlaten en hun reis verderzetten met bus, tram of trein. Bovendien zorgt de nieuwe doorgang ervoor dat je jezelf gemakkelijk en veilig kan verplaatsen tussen metro en station, of naar het Koningin Astridplein. Doordat de autoparking volledig naar niveau -2 wordt gebracht, is er ook ruimte voor meer fietsenstallingen, aangepast aan de noden van de fietser van vandaag met onder meer voldoende plaats voor bakfietsen en elektrische fietsen.
Het afronden van het conceptontwerp zorgt voor een sterke basis voor de inrichting van het plein en haar ondergronds niveau. Het studieteam kan hierdoor beginnen aan het voorontwerp waarin het plan in dieper technisch detail wordt uitgewerkt.
Het voorontwerp wordt verwacht in het najaar van 2027.
Een statig plein met een Franse tuin en een eerste elektrische tramlijn. Zo zag het Astridplein, toen nog ‘Statieplein’, eruit in 1904. Toen het tramnetwerk uitbreidde en auto’s, bussen en taxi’s steeds meer gebruikt werden, kreeg het plein een belangrijke mobiliteitsfunctie.
Vanaf eind jaren ’70 liep die functie zelfs door onder het plein met de start van de bouw van de premetro. Rond de eeuwwisseling begon de aanleg van de noord-zuidverbinding (treintunnel) en de bouw van een ondergrondse auto- en fietsparking.
In die periode werd het bovengrondse plein opnieuw aangelegd zoals we het nu kennen: zonder doorgaand autoverkeer, maar wel met een keerlus voor tram-en busverkeer, toegangen naar de ondergrondse parking, een toegankelijk groen middenplein en een autovrij voorplein waarop evenementen kunnen doorgaan.
Doorheen de jaren veranderde de bebouwing rond het plein ook, zowel qua invulling als qua architectuur. De grote uitzondering hierop zijn de Zoo, de concertzaal (huidige Elisabeth Center) en het Centraal Station.
Intussen is die recentste heraanleg ook al bijna 20 jaar oud en bleek die niet altijd optimaal. Bovendien bleef het gebruik van het Astridplein veranderen en werd dat gebruik steeds intensiever. Daardoor zijn er nog steeds verbeterpunten.
Op het Koningin Astridplein zijn vele vormen van mobiliteit aanwezig. De aansluiting van deze verschillende vervoersmodi is niet optimaal en kan verbeterd worden. Daarnaast kan het fietscomfort van het plein beter. Ook werd de fietsenstalling op -1 stelselmatig uitgebreid waardoor er nu wel meer capaciteit is, maar niet op een overzichtelijke manier. Bovendien komen er steeds nieuwe deelsystemen en vervoersvormen bij die een plek moeten krijgen op of onder het plein.
Een ander aspect is de huidige inrichting van het plein. Deze vergt veel onderhoud en is toe aan vernieuwing. Het middenplein wordt intensief gebruikt, waardoor het groen al meermaals heraangelegd werd. Momenteel is de groene zone afgesneden van de rest van het plein door de extra ruimte voor bussen en taxi’s. Deze zou een grotere verblijfskwaliteit kunnen hebben. Tot slot is er een gevoel van onveiligheid in en rond de ondergrondste ruimtes, en is er overlast en vandalisme op en onder het plein.
Vanaf voorjaar 2027 krijgt de Groenplaats een grondige make-over. Er komt een moderne centrale toegang naar de ondergrond, een dubbele rij nieuwe bomen, toekomstbomen op de hoeken en nieuwe zitbanken. Ook ondergronds zijn er heel wat verbeteringen zoals een nieuwe grote fietsenparking en een waterbuffer. Bovendien worden ook de omliggende straten, die aan vernieuwing toe zijn, heraangelegd. Daarvoor keurden het stadscollege en het districtscollege van district Antwerpen het voorontwerp goed.
Stad Antwerpen plant een grootschalige heraanleg van haar bekendste winkelstraat, de Meir. De ‘selectieleidraad’ werd daarvoor in juni 2024 goedgekeurd. Ontwerpers die zich kandidaat stellen, krijgen de kans om een integraal voorstel voor de heraanleg te doen, inclusief een masterplan voor de verschillende lichtlagen. Dit najaar volgt de selectie van vijf van die ontwerpvoorstellen, waarna in het voorjaar het definitieve wordt gekozen. De heraanleg zelf start ten vroegste in het najaar van 2027, in afstemming met de omliggende projecten.